--:: Thong tin khoa hoc phuc vu nong thon va mien nui ::--
TRANG CHỦ Giới thiệu Các tổ chức hoạt động KHCN Chuyên gia KHCN Đề tài KHCN Hỏi đáp KHCN CSDL nông nghiệp, nông thôn
--:: Thong tin khoa hoc phuc vu nong thon va mien nui ::--

BẢN TIN THÔNG TIN KH&CN

Số 1-2013

--:: Thong tin khoa hoc phuc vu nong thon va mien nui ::--

HỎI ĐÁP THÔNG TIN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ

Lĩnh vực: THUỐC NAM

Cây rau má dùng làm thuốc chữa cảm sốt thế nào?

 

Còn gọi là tích tuyết thảo, phanok (Vientian), trachiek kranh (Campuchia).

Tên khoa học Centella asiatica (L.) Urb., (Hydrocotyle asiatica L. Trisanthus cochinchinensis Lour.)

Thuộc họ Hoa tán Apiaceae (Umbelliferae).

A.Mô tả cây

Rau má là một loại cỏ mọc bò, có rễ ở các mấu, thân gầy, nhẵn. Lá hình mắt chim, khía tai bèo, rộng 2-4cm, cuống dài 2-4cm trong những nhánh thường. Cụm hoa đơn mọc ở kẽ lá, gồm 1 đến 5 hoa nhỏ. Qủa dẹt rộng 3-5mm, có sống hơi rõ.

B.Phân bố, thu hái và chế biến

Mọc hoang tại khắp nơi ở Việt Nam và các nước vùng nhiệt đới như Lào, Cămpuchia, Inđônêxya, Ấn Độ v.v...

Toàn cây khi tươi có vị đắng, hăng hơi khó chịu; khi khô thì còn mùi cỏ khô. Thu hái quanh năm. Dùng tươi hay sao vàng.

C.Thành phần hóa học

Rau má được nhiều người nghiên cứu, nhưng kết quả chưa thống nhất.

1.Theo Basu và Lấml (1947), trong rau má có một ancaloit gọi là hydrocotylin C22H33O8N, có độ chảy 210-2120C. Ancaloit này cho các muối oxalat với độ chảy 2950C, muối picrat với độ chảy 1100-1120, muối clorplatinat với độ chảy 134-1360C.

2.Theo Bửu Hội, Rakoto Ratsimamanga và Boiteau, trong cây rau má thu hái ở đảo Mangat có chứa một glucozit gọi là asiaticozit với công thức C54H88O23 sẽ cho axit asiatic và glucoza. Chất glucozit này có tinh thể tan trong rượu; độ chảy 230-2330C, có thể cho một dẫn xuất tan trong nước gọi là oxyasiaticozit có tác dung điều trị được bệnh lao.

3.Một số tác giả khác (Lythgoe và Trippet) nghiên cứu rau má mọc ở Xrilanca (1949) đã lấy ra được một glucozit khác đặt tên là xentelozit (centelloside) có tính chất gần như asiaticozit.

4.Hiên nay, một số tác giả cho rằng hoạt chất của rau má là những saponin (axit asiatic, axit brahmic) có cấu trúc tri-tecpen, có tác dụng tới mô liên kết, giúp cho các mô tái tạo nhanh chóng, do đó làm cho vết thương mau lành và lên da non.

D.Công dụng và liều dùng

Rau má hiện nay còn là một vị thuốc dùng trong phạm vi nhân dân, đồng thời còn là loại asiaticozt có tác dụng chống vi trùng lao.

Ở một số nước, người ta chế rau má dưới dạng:

1.Viên nén chứa 0,01g rau má (1) để chữa các chứng dãn tĩnh mạch, chứng nặng chân do máu ở các tĩnh mạch chân chậm trở về tim.

Ngày uống 3-6 viên vào bữa ăn.

2.Thuốc tiêm 1ml chứa 0,02g cao rau má. Cách 1 ngày tiêm bắp 1 ống phối hợp bôi thuốc mỡ (1% cao rau má) hoặc thuốc bột chứa 2% cao rau má để chữa các vết bỏng, vết thương do chấn thương hoặc vết phẫu thuật, các tổn thương ở da và niêm mạc (tai, mũi, họng) hoặc sản phụ.

Các đơn thuốc có rau má

1.Chữa đau bụng, đi ỉa lỏng, đi lỵ:

Rau má (cả dây, cả lá) rửa sạch, thêm ít muối, nhai sống. Ngày ăn chừng 30-40g (kinh nghiệm nhân dân nhiều nơi). Có thể luộc rau má mà ăn như ra.

2.Chữa phụ nữ kinh nguyệt đau bụng, đau lưng:

Rau má hái lúc ra hoa, phơi khô, tán nhỏ. Ngày uống một lần, vào lúc buổi sáng, mỗi lần hai thìa cà phê gạt ngang.

3.Chữa rôm sẩy, mẩn ngứa:

Hằng ngày ăn rau má trộn dầu dấm. Hoặc rau má hái về, giã nát, vắt lấy nước, thêm đường vào mà uống hằng ngày.

Chú thích:

Ngoài vị rau má Centella asiatica nói trên, trong nhân dân ta còn dùng vị rau má mơ, rau má họ hay thiên hồ thái Hydrocotyle rotundifolia Roxb. Loại cỏ có thân mọc bò, nhỏ, mang rễ ở những đốt; lá hình hơi tròn, mép khía tai bèo, đường kính nhỏ hơn loại trên, chừng 10-15mm, cuống dài 1-4cm, hoa nhỏ màu xanh nhạt. Qủa dẹt, rộng chừng 1,5mm.

Cây này mọc hoang ở những nơi ẩm thấp khắp nước ta. Có mọc ở những nước nhiệt đới và á nhiệt đới châu Á và châu Phi.

Nhân dân dùng toàn cây chữa bệnh gan

Nguồn: Thư viện điện tử

Câu hỏi cùng lĩnh vực

--:: Thong tin khoa hoc phuc vu nong thon va mien nui ::--

--:: Thong tin khoa hoc phuc vu nong thon va mien nui ::--

Chuyên trang Thông tin khoa học công nghệ phục vụ nông thôn và miền núi

Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Trị

Địa chỉ: 204 Hùng Vương - Đông Hà - Quảng Trị